Tablolara Sıkışmak
Başarılı bir arabirimin tasarlanması tesadüflere bağlı değildir. Bir web sayfası da ziyaretçilerinizle aranızda iletişim kuran bir arabirimdir. Haliyle bu arabirimin görsel elemanlarını tesadüfen bir araya getirmeniz, projenizin rakipleri arasında geriye düşmesine sebep olabilir. Verilerinizi en etkili şekilde sunmak için bunların görsel düzenini iyi planlamanız gerekir.
Web’in bir çöplük haline gelmesinin en önemli sebeplerinden biri, içeriğin pek de düşünülmeden sunulması. Programcı elinden çıkan sayfalar, genellikle stok-muhasebe programlarında olduğu gibi verilerin doğrudan tablolara dökümü olarak gözükecektir. Bunda programcıları suçlamak yanlış olur; çünkü onların işi yazılımı oluşturmaktır. Verinin sunum şekli de, bir programcının genellikle üzerinde durmadığı bir tasarım kriteridir ve tasarımcı tarafından düşünülmelidir. Bu verilerin yığın halinde gözükmemesi, düzenle ilgilidir. Bunu sağlamak için filtreleme yaparak ziyaretçi talep ettikçe derinleşmesi en pratik çözümdür.
Bir alışveriş sitesinde ürün aramalarında fiyat aralığına, ürün becerilerine veya markaya göre arama yapmak için sağlanabilecek araçlar (pull-down menü, linkler, detaylı arma) sunduğumuz ürünleri filtreleyerek ziyaretçinin talep ettikçe derinleşmesini ya da spesifik bir ürünü bulmasını sağlayabiliriz.
Filtreleri kullanma biçiminiz, sitenizin kullanılabilirliğine etki eden bir unsurdur. Dilerseniz link veya pull-down olarak ürün listenizin üzerine yatay ya da listenizin yanına dikey şekilde koyabilirsiniz. Listenin üzerinde tab şeklinde bir düzenlemeyle sayfalara ayırabilir, opsiyonel parametrelerle listenizi aşama aşama derinleştirebilirsiniz. Flash ya da Ajax desteği, ziyaretçileriniz her parametre değişikliğinde sayfayı baştan yüklemelerine ihtiyaç vermeden veriyi filtrelemelerini sağlayacağından daha verimli bir arabirimi elde etmiş olursunuz. Bunları kullanmadan da sayfadaki verilerin düzenli filtrelenmesi için, tablonuza (ürün listesi, proje akış planı, istatistiksel veriler, vb) bir takım araçlar ekleyerek pratik bir filtreleme stratejisi geliştirmeniz düşündüğünüzden de koaly olabilir.
Verileriniz üzerinde filtreleme yapabilmeniz için çok sayıda filtreniz varsa ya da verilerin genelini göstermek daha ön planda ise (genel istatistik raporları) filtre araçlarını her sayfada görünür kılmak yerine ziyaretçiniz ek bir icon’a tıkladığında görünür kılmak, arabiriminizi bir hayli sadeleştirecektir. Detaylı arama ve arama kutuları, belirli bir veriyi bulmak isteyene büyük kolaylık sağlar. Ama arama mekanizmasını ayrı bir sayfa olarak tasarlamak değişmez bir tabu mu? İncelenen tablonun kenarındaki bir icon’a tıkladığınızda tabloya entegre bir arama kutusu, çoğu kullanıcı için pratiklik sağlayacak bir araç olacaktır.
Bağlantılı verilerde birkaç tıklamayla grubu daraltmak, istenilen sonuca ulaşmak için çok verimli bir yöntemdir. Mac işletim sisteminde OS-X ile beraber gelen radikal değişikliklerden biri de aramaların daraltılarak yapılabilmesi ve bunun ortak bir arabirim stratejisiyle birçok yerde kullanılabilmesi oldu.
Son dönemde web üzerinde tag-cloud olarak anılan verileri etiketlemek de aslında ziyaretçilere hiyerarşik olmadığından daha insancıl olan bir filtreleme biçimi sunmaktır. İşiniz insanlarla iletişim kurmaksa -ki bir web sitesi ziyaretçiler kullandığı sürece yararlı bir araçtır- bilgisayara değil bir insana hitap etmeniz gerektiğini unutmamalısınız. Sonuçta bilgisayarlar veri üzerinde düzenleme, gruplama, sıralama ve arama yapmak için geliştirilmiş araçlardır. Ama onların bunu ne şekilde yapacağını belirlemek de bilgisayarla insan arasındaki arabirimi düzenleyen tasarımcının görevi.
Bu konularda daha detalı bilgi almak isteyenler için IBM’den Keith Instone’un notları yararlı olabilir: http://user-experience.org/uefiles/facetedbrowse/ .
